Strona główna » Informacje o Powiecie » Charakterystyka powiatu użytkownik: gość
Starostwo Powiatowe
  Wydział Oświaty, Kultury i Sportu
  Wydział Architektury i Budownictwa
  Wydział Spraw Obywatelskich i Zarządzania Kryzysowego
  Wydział Organizacyjny
  Wydział Środowiska i Rolnictwa
  Wydział Komunikacji i Dróg
  Stanowisko ds. Audytu Wewnętrznego
  Wydział Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami
  Powiatowy Rzecznik Konsumentów
  Stanowisko ds. kontroli wewnętrznej
  Wydział Finansowy
  Wydział Rozwoju Powiatu
Informacje o Powiecie
  Charakterystyka powiatu
  Strategia rozwoju
  Herb i flaga powiatu
Jednostki Samorządowe
  Starostwo Powiatowe
  Wykaz jednostek
  Jednostki oświatowe
Władze Powiatu
  Rada Powiatu
  Zarząd Powiatu
Dokumenty
  Oświadczenia majatkowe
  Komunikaty
  Obwieszczenia
  Oferty Inwestycyjne
  Przetargi
  Uchwały
  Zarządzenia
  Wniosek o udzielenie informacji publicznej
  Procedura naboru na wolne stanowiska urzędnicze
  Kontrole
  Dziennik Ustaw, Monitor Polski
  Elektroniczna Skrzynka Podawcza
  Język migowy
Mapa serwisu

Charakterystyka Powiatu

Z dnia 2005/10/19

POWIAT OLEŚNICKI

Zbigniew Potyrała

Starosta Powiatu Oleśnickiego

Słowo wstępne

Polska stała się się na powrót krajem wolnym i suwerennym w 1989 r. w wyniku umów "okrągłego stołu" i upadku Muru Berlińskiego. Wkrótce rozpoczęły się reformy związane z nowym ustrojem naszego państwa - już demokratycznego. Przede wszystkim dotyczyły jego struktur i zasad funkcjonowania administracji publicznej. Kolejnymi krokami w procesie reformy ustrojowej było ustanowienie w naszej ojczyźnie samorządu terytorialnego - najpierw na szczeblu podstawowym, czyli gminnym (ustawa o samorządzie terytorialnym z 8 marca 1990 r.), a potem powiatowym i wojewódzkim (ustawy o samorządzie powiatowym i wojewódzkim z 5 czerwca 1998 r.). System administracji publicznej został w ten sposób uporządkowany. Fakt powstania samorządu terytorialnego jest przejawem politycznej woli decentralizacji demokratycznej władzy w państwie i upodmiotowienia społeczności lokalnych. W każdym państwie obywatelskim podział administracyjny uwzględnia wiele czynników, np. położenie geograficzne czy historię. Reforma podziału administracyjnego III Rzeczypospolitej, która weszła w życie 1 stycznia 1999 r., wypływa właśnie z takiego pojmowania kształtu dobrego i demokratycznego państwa. Z chwilą powstania to właśnie gminy i powiaty przejęły istotną rolę pobudzania lokalnej społeczności do aktywnego budowania III Rzeczypospolitej. Z całą pewnością samorząd gminny i powiatowy jest niezwykle ważnym czynnikiem rozwoju ekonomicznego i społecznego oraz szkołą demokracji lokalnej.Obecność powiatu oleśnickiego to czerpanie z najcenniejszych doświadczeń, dobrych wzorców i rozwiązań - z pożytkiem dla wszystkich mieszkańców naszej małej ojczyzny. Mieszkańcy naszego powiatu zaczynają już stawać się wspólnotą świadomą swych potrzeb i celów.

Niniejsza publikacja zawiera wyczerpujące i kompetentne wiadomości o naszym powiecie. Informacje tego typu, zebrane w popularnej formie, mają służyć sprawie przybliżenia wszystkim zainteresowanym obrazu naszego powiatu.Nasz informator podzielony jest na zwięzłe i rzeczowe części tematyczne. Mam nadzieję, że jego lektura będzie na tyle interesująca, że zachęci Państwa do odwiedzenia i bezpośredniego poznania naszego powiatu. Zapraszam Państwa do lektury.

                                Zbigniew Potyrała                                   Starosta Oleśnicki

Położenie, ludność, podział na gminy

Powiat oleśnicki leży w północno-wschodnich krańcach Dolnego Śląska - na Równinie Oleśnicko-Bierutowskiej i Wzgórzach Twardogórskich, w dorzeczu lewobrzeżnych dopływów Widawy, prawego dopływu Odry. Innym wyróżnikiem jego położenia geograficznego jest bezpośrednie sąsiedztwo Wrocławia, stolicy Dolnego Śląska.

Wyraźne granice geograficzne powiatu oleśnickiego w znacznej mierze pokrywają się z podziałami polityczno-administracyjnymi, utrwalonymi na historycznym Śląsku już w średniowieczu. Obejmuje on ziemie dawnego księstwa oleśnickiego i wolnego sycowskiego państwa stanowego, które wyłoniło się u progu czasów nowożytnych na skutek podziału średniowiecznego księstwa oleśnickiego.

Powiat oleśnicki powstał ponownie w wyniku reformy podziału administracyjnego Rzeczypospolitej (ustawa o samorządzie powiatowym z 5 czerwca 1998 r.), łącząc się z dawnym powiatem sycowskim, a jego siedzibą znów została Oleśnica.

Dziś powiat ma powierzchnię 1 049,7 km kw. (5,3 proc. powierzchni Dolnego Śląska) i liczy 105 076 mieszkańców (3,5 proc. mieszkańców Dolnego Śląska), w tym 51 645 mężczyzn i 53 431 kobiet. Na jeden km kw. przypada 100 osób (średnia wojewódzka 150 osób).  W miastach mieszka 64 338 osób, w tym 30 981 mężczyzn, a na wsi 40 738, w tym 20 664 mężczyzn. W całym powiecie jest 192 miejscowości, w tym 187 wsi w 111 sołectwach i pięć miast: Oleśnica, Bierutów, Międzybórz, Syców i Twardogóra.

Powiat tworzy osiem gmin, w tym trzy wiejskie, cztery wiejsko-gminne i jedna miejska. Gmina miejska Oleśnicy ma 21 km kw. i 38 913 mieszkańców. Gmina miejsko-wiejska Bierutowa ma 147,1 km kw., 10 731 mieszkańców, 18 wsi w 16 sołectwach, miasto liczy 5 300 mieszkańców. Gmina miejsko-wiejska Międzyborza ma 88,6 km kw., 5 057 mieszkańców, 21 wsi w 13 sołectwach, miasto liczy 2 400 mieszkańców. Gmina miejsko-wiejska Sycowa ma 144,8 km kw., 16 112 mieszkańców, 28 wsi w 12 sołectwach, miasto liczy 10 600 mieszkańców. Gmina miejsko-wiejska Twardogóry ma 168 km kw., 12 855 mieszkańców, 39 wsi w 17 sołectwach, miasto liczy 6 900 mieszkańców. Gmina wiejska Dobroszyc ma 131,7 km kw., 5 793 mieszkańców, 18 wsi w 14 sołectwach. Gmina wiejska Dziadowej Kłody ma 105,1 km kw., 4 544 mieszkańców, 18 wsi w 28 sołectwach. Gmina wiejska Oleśnicy ma 243,4 km kw., 10 700 mieszkańców, 45 wsi w 28 sołectwach.

W wieku do 6 lat jest 8 074 mieszkańców powiatu, od 7 do 14 lat - 12 851, od 15 do 17 lat - 5 749, od 18 do 19 lat - 3 764, od 20 do 39 lat - 31 414, od 40 do 59 lat - 28 317, od 60 do 64 lat - 4 014, w wieku 65 lat i więcej - 10 893 mieszkańców. Przyrost naturalny jest dodatni, ale osiągnął jedynie 1,5 promila.

Środowisko geograficzne

Równina Oleśnicka wchodzi w skład Niziny Śląskiej, a rozciąga się na wschód od Pradoliny Wrocławskiej i na południe od Wzgórz Trzebnickich w dorzeczu dopływów Odry, m.in. Widawy. Klimat Niziny Śląskiej należy do najcieplejszych w Polsce pod wpływem tzw. efektu fenowego, spowodowanego sąsiedztwem bariery górskiej. Zima jest krótka i łagodna, wiosna wczesna, a lato długie, suche i ciepłe.

W skład Równiny Oleśnickiej wchodzi Równina Oleśnicko-Bierutowska, która ma postać lekko falistej wysoczyzny morenowej i częściowo sandrowej, pochylonej ze wschodu na zachód. Jej wysokość na krańcu wschodnim przekracza 200 m n.p.m.

Nizina Śląska znalazła się w obrębie zasięgu zlodowacenia odrzańskiego, nazywanego niegdyś środkowopolskim, którego pozostałością są ostańce ozów, kremów i wzgórz morenowych. Łukiem wyciśniętych moren są Wzgórza Twardogórskie (wschodnia część Wału Trzebnickiego, inaczej Wzgórza Milicko-Międzyborskie), które od wschodu przylegają do Wzgórz Trzebnickich, a od południa i zachodu zamykają Kotlinę Milicką. Ze Wzgórz Twardogórskich na wysokości około 200 m n.p.m. wypływa Widawa (we wsi Drołtowice na północny-zachód od Sycowa). Jej długość wynosi 103 km, a powierzchnia dorzecza ma  1 716 km kw.

Środkową i najwyższą częścią Wzgórz Twardogórskich jest Grzbiet Twardogórski o kierunku równoleżnikowym, a skręcającym w kierunku północno-wschodnim do Międzyborza. Wzgórze Zbójnik tuż pod Międzyborzem ma 272 m. Krótkim odgałęzieniem Grzbietu Twardogórskiego w kierunku południowo-wschodnim są Wzgórza Sycowskie, które nawiązują do łuku morenowego Wzgórz Ostrzeszowskich. W okolicach Sycowa zaznacza się obniżenie (brama), stanowiące granicę między Wzgórzami Sycowskimi a Ostrzeszowskimi.

Gleby wytworzyły się z utworów polodowcowych, czyli z glin zwałowych, utworów lesopodobnych i napływowych. Przeważają typy gleb brunatnych właściwych, kwaśnych i płowych. Właśnie one stanowią większość spośród rodzajów gleb ornych. W dolinie Widawy dominują mady piaszczyste i lekkie (typ gleb aluwialnych, które powstały z osadów rzecznych).

Środowisko przyrodnicze

 Przyrodniczym skarbcem, nie tylko powiatu oleśnickiego, jest Arboretum Leśne (ogród roślin) im. prof. Stefana Białobłoka, malowniczo położone pod Stradomią Dolną na północny zachód od Dziadowej Kłody w dorzeczu Widawy. Powstało w 1993 r. w celu ochrony i zachowania najcenniejszych genotypów krajowych drzew leśnych na mocy decyzji Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu. Jego podstawowe zadanie polega na gromadzeniu, utrzymywaniu, rozwijaniu i ocenianiu udokumentowanych oraz oznaczonych kolekcji polskich drzew doborowych, a także na stworzeniu możliwie najbogatszej kolekcji roślin drzewiastych z wielu stron świata. Typem porastającego go lasu jest bór mieszany świeży, złożony z sosny, dębu i brzozy z miejscową domieszką świerka, olchy, osiki i czeremchy.Unikatowa dendroflora Arboretum liczy dziś około 1700 polskich drzew doborowych z udokumentowanym pochodzeniem i 1200 taksonów drzew i krzewów pochodzących z różnych regionów Europy, Azji i Ameryki Północnej (takson to gatunek, rodzaj, rodzina albo rząd). W Arbotetum leśnicy uprawiają drzewa doborowe na dużych i udokumentowanych powierzchniach doświadczalnych oraz w kolekcjach zachowawczych. Rozmnażają również około 40 gatunków roślin chronionych i zagrożonych w Polsce. Rozległy obszar Arboretum to mniej więcej 150 ha (70 ha powierzchni leśnej i 80 ha dawnych gruntów rolnych). Dziś zagospodarowana powierzchnia to około 60 ha, ale z roku na rok systematycznie się zwiększa. W skład Arboretum wchodzi: alpinarium (ogród roślin wysokogórskich), kolekcja dendrologiczna (1 158 gatunków i odmian), kolekcja roślin wodnych i chronionych (ponad 100 gatunków), szkółka drzew leśnych i obcego pochodzenia (roczna produkcja materiału szkółkarskiego taksonów drzew i krzewów to 200 000 sadzonek), kompleks pięciu stawów, leśna ścieżka edukacyjna i automatyczna stacja meteorologicznej. Arboretum upowszechnia edukację przyrodniczą, botaniczną i ekologiczną. Aktywnie uczestniczy też w wielu badaniach naukowych, a przede wszystkim w krajowym programie zachowania zasobów genowych drzew leśnych. Organem doradczym i opiniodawczym w kwestiach naukowych jest Rada Naukowa na czele z prof. dr. hab. Władysławem Bugałą z Instytutu Dendrologii Polskiej Akademii Nauk.

W Stradomii Wierzchnej na południowy zachód od Sycowa, w sąsiedztwie Arboretum, powstał niedawno nowy zbiornik retencyjny (35 ha lustra wody) z terenami przygotowanymi pod zabudowę rekreacyjną (100 ha). Drugi, o wiele większy zbiornik retencyjny (a jednocześnie rekreacyjny) powstanie na Widawie w Dalborowicach na południe od Dziadowej Kłody (będzie miał około 120 ha lustra wody).

Leśny rezerwat "Gola Wielka" leży na wschód od Twardogóry i na południowy zachód od Międzyborza. Wyróżnia się unikatową resztką pierwotnego lasu mieszanego z udziałem jodły na granicy jej północnego zasięgu w naszym kraju. Rezerwat ptactwa wodnego i żółwia błotnego na użytkach ekologicznych w okolicach Goszcza na północ od Twardogóry pokrywają okazałe lasy mieszane, które obfitują w grzyby i jagody. Odtworzenie żółwia błotnego na tych użytkach było pierwszym tego typu przedsięwzięciem w Polsce i Europie. Rezerwatem jest również torfowisko (bagno) w okolicach Grabowna Wielkiego na zachód od Twardogóry. Można tu spotkać bardzo rzadki gatunek orła bielika i bociana czernego. Na północny zachód od Twardogóry leży sołectwo Olszówka z pięknymi lasami bogatymi w grzyby i stawami obfitującymi we wszystkie gatunki ryb oraz ze stadniną koni w Łazisku i schroniskiem dla koni we Porębach. Sołectwo wchodzi w skład znanego Parku Krajobrazowego "Dolina Baryczy" (Kotlina Milicka), a jego stawy w okolicach Drożdzięcina należą do słynnych Stawów Milickich (unikatowy w skali Europy rezerwat ornitologiczny i stawy rybne z największą w Polsce hodowlą karpia). Pomnikami przyrody są głazy narzutowe pod Bukowiną Sycowską na południowy zachód od Międzyborza i w Dziesławicach na południe od tego miasta. W Oleśnicy pomnikiem przyrody jest okazały dąb szypułkowy rosnący przy ul. Wały Jagiellońskie.

Powiat oleśnicki podzielony jest na dwa nadleśnictwa: Nadleśnictwo Oleśnica (podległe wrocławskiej dyrekcji lasów państwowych) i Nadleśnictwo Syców (podległe dyrekcji poznańskiej), ale ich granice nie pokrywają się z granicami powiatu. W lasach występuje zwierzyna gruba, przede wszystkim dzik, jeleń i sarna. Gospodarkę łowiecką prowadzą liczne koła łowieckie w dzierżawionych od nadleśnictw obwodach łowieckich.

Połączenia komunikacyjne

Duże węzły kolejowe są w Oleśnicy i Grabownie Wielkim, w którym jest stacja przeładunkowa i duże magazyny paliw płynnych. Główne połączenia kolejowe: Wrocław - Oleśnica - Bierutów - Kluczbork, Wrocław - Oleśnica - Dobroszyce -  Twardogóra Sycowska - Międzybórz - Grabowno Wielkie - Kalisz - Ostrów Wlkp. - Łódź -Warszawa, Oleśnica - Syców-Kępno, Grabowno Wielkie - Kalisz - Poznań.

Duże węzły drogowe są w Oleśnicy i Sycowie, a lokalne w Bierutowie i Twardogórze. Przez powiat oleśnicki przebiega droga krajowa Kudowa Zdrój - Wrocław -Oleśnica - Syców - Warszawa (nr 8). W 2000 r. powstała obwodnica Sycowa. Natomiast obwodnica Oleśnicy ma powstać za kilka lat. Drogi wojewódzkie: Oleśnica - Trzebnica (nr 340), Oleśnica - Bierutów - Namysłów (nr 451), Bierutów - Oława (nr 452), Syców - Ostrzeszów (nr 449), Syców - Twardogóra - Milicz (nr 448), Oleśnica - Antonin (nr 446).

Powiat zarządza drogami powiatowymi długości ogółem 477 km (438 km nawierzchni twardej w 2001 r.). Gospodarzem jest Zarząd Dróg Powiatowych. Status dróg powiatowych mają niektóre ulice w każdym mieście, ich długość to 58,8 km. Gminy zarządzają drogami gminnymi długości ogółem 449 km (197 km nawierzchni twardej w 2001 r.).

Gospodarka

W powiecie oleśnickim doszło do niemal całkowitej prywatyzacji państwowych przedsiębiorstw. Działalność gospodarcza osób fizycznych, w porównaniu z pozostałymi powiatami Dolnego Śląska, rozwija się dynamicznie. Powiat oleśnicki znalazł się w czołówce powiatów dolnośląskich o największej liczbie podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru KRUPGN REGON. Ogółem tych podmiotów jest 7 453, w tym 7 253 w sektorze prywatnym i 200 w publicznym. Formy działalności gospodarczej: handel i naprawy (2 483 podmioty), przemysł (1 115 podmiotów), budownictwo (816 podmiotów), obsługa nieruchomości i firm oraz nauka (822 podmioty), transport i gospodarka magazynowa (403 podmioty), ochrona zdrowia i opieka społeczna (243 podmioty). Rodzaje przemysłu: meblarski, obuwniczy, drzewny i związany z przetwórstwem rolnym. Przeciętne wynagrodzenie brutto w 2001 r. wyniosło 1 551,90 zł, w sektorze publicznym - 1 784,42 zł, a w prywatnym - 1 390,83 zł. Na koniec 2001 r. Powiatowy Urząd Pracy zarejestrował 9 040 bezrobotnych, w tym 5 363 kobiet. Stopa rejestrowanego bezrobocia sięgnęła 22,2 proc.

Powiat oleśnicki ma powierzchnię 104 974 ha. Użytków rolnych jest 59,2 proc., w tym gruntów ornych 47,9 proc., sadów 0,5 proc., łąk 7,4 proc. i pastwisk 3,4 proc. Lasów i gruntów leśnych jest 30, 8 proc., a innych gruntów i nieżytów 10 proc. Prawie wszystkie użytki rolne (94,1 proc.) to własność gospodarstw prywatnych. Właścicielem prawie wszystkich lasów (98,8 proc.) jest państwo.

W 2001 r. powiat miał 54 145,6 tys. zł dochodów, w tym 3 796,6 tys. własnych, 665 tys. zł z podatku dochodowego od osób fizycznych, 23 072 tys. zł z dotacji celowych budżetu państwa i 26 994,1 tys. zł z subwencji ogólnych budżetu państwa. Wydał 54 140,6 tys. zł. Wszystkie gminy razem miały 115 808,3 tys. zł dochodów, w tym 61 374 tys. zł własnych, 38 409,9 tys. zł z subwencji ogólnych i 13 962,2 tys. zł z dotacji budżetu państwa. Wydały 118 426,1 tys. zł.

W Oleśnicy, Twardogórze i Sycowie działają Cechy Rzemiosł Różnych. W Sycowie dodatkowo działa Sycowskie Stowarzyszenie Kupców. W 2002 r. powstało w Oleśnicy Stowarzyszenie Przedsiębiorców Powiatu Oleśnickiego.

Ochrona zdrowia 

Na terenie powiatu oleśnickiego funkcjonuje Powiatowy Zespół Szpitali z siedzibą w Oleśnicy, w skład którego wchodzą dwa szpitale: w Oleśnicy ( 208 łóżek ) i Sycowie ( 106 łóżek ). W skład Szpitala w Oleśnicy wchodzą oddziały: Pediatryczny z Pododdziałem Niemowlęcym, Chirurgii Ogólnej z Pododdziałem Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej, Ginekologiczno-Położniczy z Pododdziałem Patologii Ciąży, Neonatologiczny, Chorób Wewnętrznych z Pododdziałem Intensywnego Nadzoru Kardiologicznego oraz Intensywnej Terapii. Ponadto znajduje się Szpitalny Oddział Ratunkowy. Szpital w Sycowie oddalony od Oleśnicy o ok. 25 km mieści oddziały: Pediatryczny z Pododdziałem Niemowlęcym, Chorób Wewnętrznych z Pododdziałem Intensywnego Nadzoru Kardiologicznego, Rehabilitacyjny oraz Zakład Pielęgnacyjno-Opiekuńczy. Obydwa szpitale nastawiane są na świadczenie profesjonalnych usług medycznych mieszkańcom powiatu czego dowodem jest posiadanie najnowocześniejszego sprzętu medycznego i wykwalifikowanej kadry medycznej.

Zapewnienie mieszkańcom powiatu podstawowej opieki medycznej należy do zadań gmin. W 2005 roku ( wg stanu na 30.06. 2005r. ) w gminach powiatu znajdowało się 8 publicznych przychodni, 9 publicznych ośrodków zdrowia oraz 7 prywatnych placówek zdrowotnych. Ogółem zatrudnionych w placówkach służby zdrowia w powiecie jest 132 lekarzy ( w tym 9 chirurgów oraz 24 lekarzy innych specjalizacji zabiegowych takich jak: ginekolodzy, laryngolodzy i okuliści ), 16 lekarzy stomatologów, 33 farmaceutów, 19 osób z innym wykształceniem medycznym ( analitycy, magistrowie biologii, mikrobiologii, fizykoterapii i rehabilitacji, psycholodzy, dietetycy, logopedzi i inni ), 95 osób ze średnim wykształceniem medycznym oraz 376 pielęgniarek i położnych. Na terenie powiatu znajduje się  27 aptek co zapewnia dostęp mieszkańcom do medykamentów przez 24 godziny na dobę.

Kultura

Prawdziwym skarbem, nie tylko powiatu oleśnickiego, jest biblioteka łańcuchowa dawnego kościoła Zamkowego pw. św. Jana (dziś bazylika mniejsza) w Oleśnicy, którą ufundował w 1594 r. książę oleśnicki Karol II z czeskich Podiebradów, a urządził pastor Melchior Eccard, superintendent księstwa oleśnickiego. Biblioteka miała mieć charakter publiczny, dlatego księgi mają łańcuchy chroniące przed kradzieżą. Jednak krąg jej czytelników w rzeczywistości był ograniczony. Z księgozbioru przeważnie korzystało tylko oleśnickie duchowieństwo i nauczyciele miejscowego gimnazjum humanistycznego, której rektor był zarazem kuratorem biblioteki. Do naszych czasów przetrwało około 800 starodruków oprawionych w 239 woluminach. Przeważają druki XVI- i XVII-wieczne (w różnych językach), jest jeden inkunabuł i rękopis. Mniej więcej od 1908 r. księgozbiór przechowywany jest w neogotyckiej kruchcie wyposażonej w stylowe regały, na których stoją książki. Oleśnicka biblioteka kościelna jest jedną z trzech znanych śląskich bibliotek łańcuchowych, a zarazem jedyną w tej części Europy, która przetrwała do dziś w swym pierwotnym miejscu.

Muzyczny wizerunek powiatu oleśnickiego tworzą państwowe szkoły muzyczne I stopnia w Oleśnicy i Sycowie. Szkoła w Oleśnicy uczy gry na fortepianie, skrzypcach, gitarze, flecie poprzecznym, wiolonczeli, kontrabasie, saksofonie i perkusji. Prowadzi Społeczne Ognisko Muzyczne i urządza cykliczne koncerty, w tym uznanych artystów. W ostatnich latach wielokrotnie organizowała i prowadziła krajowe Spotkania Metodyczne dla nauczycieli gry na skrzypcach, z udziałem wybitnych pedagogów polskich, rosyjskich, niemieckich i angielskich. Wielu jej absolwentów kontynuowało naukę w średnich szkołach muzycznych i na akademiach. Dziś grają w orkiestrach nie tylko polskich, ale i zagranicznych, grają również w orkiestrach filharmonicznych, śpiewają w operach i operetkach, a od czasu do czasy  koncertują w Oleśnicy. Z kolei inni absolwenci założyli i prowadzą liczne ludowe zespoły muzyczne w całym powiecie. Szkoła w Sycowie uczy gry na fortepianie, skrzypcach, gitarze i flecie, i prowadzi Społeczne Ognisko Muzyczne.

Kulturalny wizerunek powiatu tworzą uznani artyści, mający wystawy indywidualne i zbiorowe zarówno w kraju, jak i zagranicą. W Oleśnicy mieszka i uprawia sztukę pięciu artystów: Barbara Cichocka, która uprawia malarstwo i rzeźbę w ceramice, Wiesław Piechówka, który uprawia malarstwo i rzeźbę oraz zajmuje się konserwacją dzieł sztuki, Zbigniew Podurgiel, który uprawia rzeźbę, grafikę i fotografikę, Andrzej Szumski, który uprawia malarstwo i pisze wiersze. W Oleśnicy mieszka również artysta muzyk Waldemar Gromolak, wirtuoz gry na gitarze klasycznej, który koncertuje w kraju i zagranicą z najlepszymi orkiestrami. We Wszechświętych w gminie Oleśnicy mieszka Małgorzata Klimek, która zwróciła się w stronę sztuki ludów pierwotnych. W Zbytowej w gminie Oleśnicy mieszka Marek Puchała, który uprawia rzeźbę w szkle. W Drodoszewicach w gminie Twardogóry mieszka Janina Piskorowska-Nausner, która uprawia rzeźbę, i Janusz Kiziński, który uprawia rzeźbę w ceramice. W Sosnówce w gminie Twardogóry mieszkaja Janina i Przybysław Krajewscy, którzy uprawiają malarstwo, i Marian łańcucki, który uprawia malarstwo. W Dziadowej Kłodzie mieszka Wiesław Kowalczyk, który uprawia malarstwo.

Powiat prowadzi Młodzieżowy Dom Kultury w ramach Powiatowego Centrum Edukacji i Kultury w Oleśnicy, w którym działają pracownie ceramiki, witrażu i plastyczna oraz zespoły wokalne, taneczne i teatralne. Od 2002 r. w Oleśnicy odbywają się co roku Powiatowe Prezentacje Kulturalne, w których uczestniczą wszystkie gminy. Od 2002 r. na Zamku Książąt Oleśnickich starostwo urządza raz w miesiącu cykliczne koncerty muzyczne pod hasłem "Łączy nas muzyka".

Gminy prowadzą ośrodki kultury, w których działają m.in. liczne zespoły muzyczne - ludowe i folkowe. W ośrodku kultury gminy Oleśnicy działa zespół "Każdy Sobie", którego wokalistki Dorota Bartczak, Anna Danik i Zofia Matuszewska jako chórek wzięły udział w nagraniu albumu "Daj mi drugie życie" duetu Goran Bregowic - Krzysztof Krawczyk, i razem z tym duetem koncertowały w 2001 r. na międzynarodowym Festiwalu Piosenki w Sopocie. Cyklicznymi imprezami kulturalnymi w gminach są m.in.: Dni Europy (w Oleśnicy), Dni Morza i Turniej Rycerski (w Bierutowie), Salwatoriańskie Form Młodych (w Dobroszycach) Ogólnopolski Przegląd Kabaretów Wiejskich i Festiwal Piosenki Religijnej i Refleksyjnej (w Sycowie), Międzynarodowe Konfrontacje Folklorystyczne (w gminie Oleśnicy), Przegląd Zwyczajów i Obrzędów Wiosennych i Kolędniczych (w gminie Oleśnicy).

Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna prowadzi galerię sztuki, w której urządza liczne wystawy i wernisaże. Organizuje również spotkania z pisarzami. Dysponuje komputerowym katalogiem księgozbioru, który liczy 120 tys. woluminów. Prenumeruje 111 tytułów czasopism, w tym obcojęzycznych, ze wszystkich dziedzin wiedzy. Jej fonoteka z "książkami mówionymi" służy osobom niewidomym, a kolekcja 407 płyt kompaktowych umożliwia zapoznanie się z wszystkimi rodzajami i gatunkami muzyki. Dział Dokumentacji Życia Społecznego Oleśnicy to bogate źródło wiedzy o mieście. W ramach Powiatowego Centrum Edukacji Nauczycieli działa Biblioteka Pedagogiczna (filia Dolnośląskiej Biblioteki Pedagogicznej), której specjalistyczny księgozbiór liczy 45 tys. woluminów, a zbiór czasopism naukowych, metodycznych i dydaktycznych - 90 tytułów.

Religia

W 1000 r. powstało biskupstwo wrocławskie. Do organizacji pierwszych parafii na ziemiach dzisiejszego powiatu oleśnickiego doszło w drugiej połowie XIII w. W tym samym czasie stanął w Oleśnicy kościół parafialny pw. św. Jana, który został potem kościołem Zamkowym, a dziś jest bazyliką mniejszą. W drugiej połowie XIV w. w sieci parafialnej ówczesnego dekanatu oleśnickiego, pokrywającego się w przybliżeniu z dwoma dzisiejszymi, były już 22 parafie. Diecezję wrocławską tworzył prawie cały Śląsk. Gdy w XIV w. wszedł w skład Królestwa Czeskiego, tylko zdecydowana postawa Polski uniemożliwiła oddzielenie go od metropolii gnieźnieńskiej. Diecezja wrocławska pozostała w niej aż do 1821 r., w którym uzależniona została bezpośrednio od Rzymu. W latach 1417-1447 jednym z 57 wszystkich dotychczasowych biskupów wrocławskich był Konrad IV zwany Seniorem, syn księcia oleśnickiego Konrada III. Z kolei Konrad VI był dziekanem katedry wrocławskiej. Pod koniec XIV w. w Oleśnicy Żydzi wybudowali synagogę (dziś kościół ewangelicki). W 1535 r. mieszkańcy miasta ich wypędzili.W 1538 r. w myśl obowiązującej zasady cuius regio eius religio księstwo oleśnickie i wolne sycowskie państwo stanowe przeszło na protestantyzm. W XVI w. protestanci sycowscy byli zorganizowani w dwóch gminach wyznaniowych - niemieckiej (najliczniejszej) i polskiej. Jednak nie wszyscy przyjęli nową wiarę. W ciągu wieków bowiem obok parafii ewangelickich były i parafie katolickie, nie brakowało też ludności żydowskiej (wyznawców judaizmu). Mniejszość katolicka mieszkała przede wszystkim na wsi, a z miast głównie w Sycowie, Międzyborzu i Bierutowie. W 1847 r. w Sycowie powstała na nowo gmina żydowska. W tym mieście w latach 1803-1834 dzieci żydowskie uczyły się razem z dziećmi katolickimi pod kierunkiem żydowskich nauczycieli, potem mogły według swego uznania chodzić do szkoły katolickiej lub ewangelickiej. W latach 1738-1744 r. w ewangelickiej Oleśnicy powstał kościół katolicki pw. św. Trójcy dla garnizonu austriackiego i okolicznych katolików (do 1945 r. był jedyną w tym mieście świątynią katolicką). Pod koniec XIX w. wzrosła liczba katolików w Bierutowie i w związku z tym w mieście powstał dla nich w latach 1891-1893 kościół parafialny pw. św. Józefa. Do 1945 r. zdecydowana większość mieszkańców powiatu oleśnickiego i sycowskiego była ewangelikami.

Dziś jest na odwrót - zdecydowana większość mieszkańców powiatu oleśnickiego to katolicy. Nieliczni ewangelicy mieszkają przede wszystkim w Sycowie i Międzyborzu, a także w Oleśnicy. Jeszcze mniej jest prawosławnych i grekokatolików, a najmniej wyznawców Kościoła Zielonoświątkowego, wszyscy mieszkają w Oleśnicy i okolicy.

Parafie rzymskokatolickie składają się na cztery dekanaty: Oleśnica Wschód, Oleśnica Zachód, Syców i Twardogóra. Dekanaty oleśnickie należą do Archidiecezji Wrocławskiej, a twardogórski i sycowski do Diecezji Kaliskiej. Granice dekanatów nie pokrywają się z granicami powiatu. Kościół Rzymskokatolicki w powiecie oleśnickim ma domy zakonne czterech zakonów żeńskich i dwóch męskich. W Oleśnicy mieszkają siostry ze Zgromadzenia Sióstr św. Feliksa z Cantalicio (siostry felicjanki). W Bierutowie mieszkają siostry ze Zgromadzenia Sióstr Bożego Serca. W Twardogórze mieszkają siostry ze Zgromadzenia Sióstr Opatrzności Bożej. W Sycowie mieszkają siostry ze Zgromadzenia Sóstr Urszulanek Najświętszego Serca Pana Jezusa - Urszulanki Szare. Ojcowie ze Zgromadzenia św. Franciszka Salezego - Towarzystwo Salezjańskie (SDB) mieszkają: w Międzyborzu, Twardogórze, Goszczu, Grabownie Wielkim i Stradomi Górnej. Ojcowie z Towarzystwa Boskiego Zbawiciela (Księża Salwatorianie - SDS) mieszkają w Dobroszycach.

Parafia ewangelicko-augsburska w Sycowie i Międzyborzu oraz oleśnicka filia wrocławskiej parafii ewangelicko-augsburskiej należy do Diecezji Wrocławskiej. Parafia prawosławna w Oleśnicy należy do Cerkwi ukraińskiej we Wrocławiu. Zbór Kościoła Zielonoświątkowego w Oleśnicy należy do Okręgu Zachód (obejmuje województwo dolnośląskie i opolskie).

Z kart historii

Śląskie dziedzictwo kulturowe księstwa oleśnickiego i wolnego sycowskiego państwa stanowego jest wspólnym dziełem przede wszystkim czterech żywiołów etnicznych: polskiego, niemieckiego, czeskiego i żydowskiego.Księstwo oleśnickie i wolne sycowskie państwo stanowe kilkakrotnie w ciągu wieków zmieniały państwową przynależność i etniczne oblicze. Przeżywały czasy gospodarczego i kulturalnego rozkwitu oraz wojennych zniszczeń, grabieży i epidemii zarazy. Ich dzieje są długie, bogate, złożone i wielowątkowe.Do XIV w. były związane z polską monarchią piastowską. Potem kolejno weszły w skład ziem Korony Czeskiej, austriackiej monarchii habsburskiej, państwa pruskiego i zjednoczonej w 1871 r. Rzeszy Niemieckiej. W 1945 r. w wyniku II wojny światowej zostały włączone razem z całym dzisiejszym Dolnym Śląskiem w granice państwa polskiego, na mocy politycznej decyzji USA, Wielkiej Brytanii i Rosji sowieckiej.

W okresie wczesnohistorycznym przez ziemie dzisiejszego powiatu oleśnickiego przebiegał jeden z najstarszych i najruchliwszych traktów handlowych, zwany już w starożytności szlakiem bursztynowym. Wiódł on z ziem Cesarstwa Rzymskiego do Bałtyku. W miejscu, w którym wozy kupieckie kończyły pierwszy dzień drogi z Wrocławia do Kalisza, powstała Oleśnica. Podobnie powstał Syców.Z 1189 r. pochodzi pierwsza wzmianka źródłowa o Oleśnicy. Dopiero na 1276 r. datowana jest najstarsza wzmianka o Sycowie. W drugiej połowie XIII w. i na początku XIV w. na ziemi oleśnickiej i sycowskiej doszło do intensywnej kolonizacji i lokacji wsi na prawie niemieckim. W 1255 r. niemieckie prawa miejskie (oparte na wzorcu magdeburskim) otrzymała Oleśnica, a w drugiej połowie XIII w. Syców (dokładna data nie jest znana).

W 1312 r. powstało piastowskie księstwo oleśnickie. W 1320 r. Oleśnica stała się książęcym miastem rezydencjalnym pierwszego oleśnickiego Piasta Konrada I, czyli stolicą jego księstwa. Książęcym miastem rezydencjalnym była aż do 1815 r. W 1410 r. w bitwie pod Grunwaldem książę oleśnicki Konrad VII zwany Młodszym walczył po stronie zakonu Krzyżackiego. W 1489 r. z księstwa oleśnickiego wyodrębniło się wolne sycowskie państwo stanowe, w którym rządy przejął Hans von Haugwitz, wywodzący się z morawskiej linii tej zasłużonej rodziny. W 1492 r. po śmierci ostatniego księcia z miejscowej linii Piastów księstwo oleśnickie przeszło do czeskich Podiebradów. Czas panowania tej dynastii był najpomyślniejszym okresem w dziejach księstwa. W 1647 r. księstwo objęła dynastia wirtemberska.  Wolne państwo stanowe w ciągu wieków było pod rządami kilku rodzin, m.in rodziny z Rozmitalu i Zlatnej. Najlepszą kartę w jego dziejach zapisała rodzina von Bironów, pochodząca z książąt kurlandzkich. Ernst Johan von Birow, hrabia Rzeszy Niemieckiej, rosyjski minister i regent na tronie carów, kupił wolne państwo sycowskie w 1734 r. Syców był prywatnym miastem jego potomków do 1808 r. Niezwykle uroczyście 200-lecie własności wolnego państwa sycowskiego Bironowie świętowali w 1934 r. W 1792 r. księstwo oleśnickie przeszło do książąt brunszwickich. W 1818 r. do powiatu sycowskiego, ukonstytuowanego dotychczas z dwóch wolnych państw stanowych sycowskiego i goszczańskiego, wszedł Międzybórz z okolicznymi wioskami, wyłączony w ten sposób z powiatu oleśnickiego. W 1844 r. Korona Pruska przejęła Oleśnicę, oddając jej zamek książęcy do dyspozycji następcy tronu z dynastii Hohenzollernów. W 1871 r. ludność powiatu sycowskiego liczyła 52 195 osób, z tego Polacy stanowili 57 proc., Niemcy 41 proc., Czesi i Żydzi 2 proc. W pierwszych latach XX w. sytuacja się zmieniła - zdecydowanie najwięcej było już Niemców.

Po II wojnie światowej w 1945 r. powiat oleśnicki i sycowski z całym Śląskiem znalazł się w państwie polskim. Doszło do całkowitej wymiany ludności. Wymiana polegała na przymusowym wysiedleniu ludności niemieckiej i zasiedleniu powiatu oleśnickiego i sycowskiego ludnością polską. Napłynęli wówczas polscy wysiedleńcy z kresów II Rzeczypospolitej wcielonych po wojnie do Rosji sowieckiej oraz przesiedleńcy z Małopolski i południowej Wielkopolski. Do Oleśnicy przybyła też grupa ukraińskich wysiedleńców z dramatycznej w skutkach akcji "Wisła".

Procesy integracyjne i asymilacyjne zniwelowały po latach rozmaite różnice kulturowe czy etniczne przybyłej po wojnie ludności i doprowadziły do ukształtowania się nowej społeczności. To dotyczy zwłaszcza tych pokoleń, które już tu się urodziły i wyrosły, i które czują duchową łączność ze śląskim dziedzictwem kulturowym swej małej ojczyzny.

 Organy powiatu

Powiat oleśnicki powstał na mocy ustawy o samorządzie powiatowym z 5 czerwca 1998 r. Najwyższym organem jest Rada Powiatu Oleśnickiego, która pochodzi z wyborów bezpośrednich, powszechnych, równych i proporcjonalnych, a wypełnia dwie podstawowe funkcje: stanowiącą i kontrolną. Jej kadencja trwa cztery lata. Rada wybiera swego przewodniczącego (i jego zastępców), starostę i wicestarostę oraz zarząd powiatu. Zarząd wykonuje uchwały Rady i zadania powiatu określone przepisami prawa, dysponuje mieniem powiatu. Ma też uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych, które wynikają z przepisów szczególnych i w tym zakresie działa jako organ całkowicie niezależny od Rady. Zadania powiatu wykonuje przy pomocy starostwa powiatowego, szefów powiatowych służb, inspekcji i straży oraz jednostek organizacyjnych powiatu, które wspólnie tworzą powiatową administrację zespoloną.

Pierwszą kadencję Rady (1998-2002) uznać można za pionierską. Najpierw należało bowiem cały powiat urządzić, co się udało jego ustawowym organom zrobić szybko, sprawie i skutecznie, a nade wszystko kompetentnie. Każdy z radnych, zarówno koalicji, jak i opozycji, ma w tym własny udział.

 Rada liczy 40 radnych wybranych z list wyborczych: Ruchu Społecznego Akcji Wyborczej Solidarność (14 radnych), Sojuszu Lewicy demokratycznej (10 radnych), pozapartyjnego Porozumienia Samorządowego 2002 (12 radnych), Przymierza Społecznego (dwóch radnych) i Unii Wolności (jeden radny). Po wyborach zawiązała się koalicja klubów radnych z listy AWS, PS 2002 i PS. Klub radnych SLD stał się opozycją.

Przewodniczącym Rady jest Jan Bronś (klub PS 2002) z Oleśnicy, starostą Zbigniew Potyrała (klub PS 2002) z Twardogóry, a wicestarostą Henryk Sarnowski (klub PS 2002) z Sycowa. Od 1998 r. do 2000 r. starostą był Henryk Bajcar (klub AWS) z Twardogóry.

Cłonkami Zarządu Powiatu, któremu przewodniczy starosta, są: Wiktor Bąk (klub AWS) z Oleśnicy, Andrzej Graf (klub AWS) z Oleśnicy, Zbigniew Kowalczyk (klub PS 2002) z Dziadowej Kłody i Stanisław Pytel (klub AWS) z Oleśnicy. Od 1998 r. do 2000 r. członkiem Zarządu Powiatu był Stanisław Chowański (klub AWS) z Sycowa i Edward Puk (klub PS 2002) z Bierutowa.

Radni pierwszej kadencji Rady: Henryk Bajcar (wcześniej radny gminy Twardogóry), Wiktor Bąk, Jan Bronś (przewodniczący Rady i burmistrz Oleśnicy), Maria Budek, Jerzy Ceglecki, Stanisław Chowański, Stanisław Czajka (przewodniczący komisji rewizyjnej, jednocześnie burmistrz Sycowa), Andrzej Czechowski (wcześniej radny gminy Bierutowa), Aleksander Dachowski, Władysław Dynak (przewodniczący komisji oświaty, kultury i sportu, wcześniej radny Oleśnicy), Bożena Dziedzic, Jan Głowa (wójt Dobroszyc), Władysław Fedoryszyn, Andrzej Graf (członek zarządu powiatu), Feliks Grudzień (wicewójt gminy Oleśnicy), Halina Grzybek (wiceprzewodnicząca Rady), Jan Homiński, Wiesław Kaczmarski, Władysław Koćwin, Tadeusz Komar, Zbigniew Kowalczyk (wcześniej wicewójt gminy Dziadowej Kłody), Stanisław Kuświk (przewodniczący komisji infrastruktury technicznej i bezpieczeństwa, burmistrz Międzyborza), Zbigniew Majchrzak, Bolesław Moniuszko, Walerian Pietrzak (wcześniej radny Oleśnicy), Kazimierz Płaksej (przewodniczący komisji zdrowia i opieki społecznej), Zygmunt Popczyk, Zbigniew Potyrała (wcześniej burmistrz Twardogóry) Andrzej Proszkowski (przewodniczący komisji budżetu i rozwoju, wójt Oleśnicy), Edward Puk, Stanisław Pytel, Danuta Rudzka (wiceprzewodnicząca Rady), Tadeusz Salik (wcześniej radny Oleśnicy), Henryk Sarnowski (wcześniej burmistrz Sycowa), Krzysztof Sycianko (przewodniczący komisji rolnictwa i ochrony środowiska, wcześniej radny Oleśnicy), Aleksandra Szczepanik, Józef Szmaj, Zbigniew Winnicki, Andrzej Woźniak, Zdzisław Wójcik.

Głosem opinii publicznej są trzy prywatne gazety powiatowe: dziennik "Panorama Oleśnicka" (wychodzi od 12 lat), tygodnik "Oleśniczanin" (wychodzi od 5 lat) i dwutygodnik reklamowy "Top" (wychodzi od 4 lat).

                               Andrzej Paweł Szachnowski

Wytwarzający informację Piotr Kwaśny
Publikujący informację Krzysztof Poślednik
Odpowiedzialny za treść Krzysztof Poślednik
 
plik starosta.bmp

licznik: 30087 odwiedzin